OKULLARDA ERKEN UYARI MODELİNİN İŞLEYİŞİ
 
Tarama Süreci
Erken Uyarı Modelinin ilk adımı çocukların yaşamlarındaki risk koşullarının taranması ile başlamaktadır. Tarama sorularının bulunduğu RİDEF formları İl Milli Eğitim Müdürlüğünce belirtilecek tarihte belirtilecek merkezden okul yönetimlerince öğrenci sayıları kadar teslim alınarak sınıf öğretmenleri/sınıf rehber öğretmenlerine teslim edilecektir. Öğretmenlerin 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı 1. Dönemi sonuna kadar bu sorulara ilişkin bilgileri öğrenciden, velisinden, e-okul sisteminden veya okul yönetiminden alması beklenmektedir. Ayrıca öğretmenlerin öğrenciler ve aileleri hakkında gözlemlerini de ilgili sorularda belirtmeleri beklenmektedir.
İlkokul öğrencileri için RİDEF 1-4 Formu’nun sınıf öğretmenleri tarafından doldurulması gerekmektedir. Ortaokul ve lise öğrencileri için ise taramalar iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada RİDEF ÖĞRENCİ FORMU (5.-12. Sınıf) öğrencilere sınıf rehber öğretmenleri tarafından rehberlik saatinde doldurtulacaktır. İkinci aşamada ise RİDEF (5.-12. Sınıf)’nin 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı 1. Döneminin sonuna kadar sınıf rehber öğretmenleri tarafından doldurulmaları gerekmektedir. Bu işlemler sırasında RİDEF ÖĞRENCİ FORMU (5.-12. Sınıf) dışındaki formların asla öğrenciye doldurtulmamasına ve formun doldurulması için veliye gönderilmemesine dikkat edilmelidir.
 
Risk Takip Kurulunun Oluşturulması
Risk Tespiti ve Risk Takip Kurulunca Değerlendirme
 
Tarama sürecindeki değerlendirme sonucu risk koşullarının tespit edilmesi sonrasında sınıf öğretmeni/sınıf rehber öğretmeninin Risk Takip Kurulu'nu toplaması beklenmektedir. Risk Takip Kurulu (RİTA) sınıf rehber öğretmeni, okul rehber öğretmeni ve o sınıftan sorumlu müdür yardımcısından oluşur. Risk Takip Kurulunun amacı, risk seviyelerine göre çocuklar için okul bünyesinde ve okul dışındaki kurumlar tarafından yapılabilecek çalışmaları planlayarak varolan risk koşullarının olumsuz etkisini azaltmaktır (ör: okul içinde rehberlik hizmetleri, akademik destek, akran desteği gibi çalışmaları planlamak ve maddi yoksunluk için Kaymakamlık - Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Vakfına, aile eğitimleri için Halk Eğitim Merkezlerine, aile danışmanlığı için Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü gibi okul dışı kurumlara yönlendirme). Yapılan planda okul içi ve okul dışı çalışmaların kimler tarafından yürütüleceğini somut adımlar ile açıkça belirtilir. Planın takip sürecinde ise ortak olarak belirlenen tarihte tekrarlanan RİTA toplantısında beklenen olumlu gelişmeler elde edilmiş ise çocuğun takibi okulda devam eder.
 
Ön Değerlendirme Ekibine Başvuru
 
Çalışmalar sonucunda beklenen gelişmeler elde edilmemiş ya da daha yoğun risk durumlarının varlığı anlaşılmış ise daha kapsamlı değerlendirme ve hizmet planlaması için Ön Değerlendirme Ekibine başvurulur.
  • Ön Değerlendirme ekibine başvuru, risk takip kurulunda alınacak karar üzerine RİTA’da yer alan okul müdür yardımcısının Valilik Çocuk Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Koordinatörünün telefon ile aranması sureti ile yapılır.
(Valilik Çocuk Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Telefon Numarası:
0224-273 50 00 Dahili: 410 ve 415 )
  • Ön Değerlendirme Ekibinin risk altında olduğu düşünülen çocukla ilgili kendi kurumlarında bulunan bilgileri toplayabilmeleri için başvuru yapılırken yazının ekinde bulunan “Ön Değerlendirme Ekine Başvuru Sırasında Verilecek Bilgiler” formundaki bilgiler önceden hazırlanarak Valilik Çocuk Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Koordinatörüne, başvuruyu yapan okul müdür yardımcısı tarafından aktarılır.
  • Valilik Çocuk Hizmetleri Koordinasyon Merkezi Koordinatörü, ilgili Ön Değerlendirme ekibini okula yönlendirerek Risk Takip Kurulu ile toplantı düzenlenmesini sağlar.
  • Toplantının sekretaryasını Ön Değerlendirme Ekibi yürütür ve toplantı tutanağını tutarak yapılacakları gösteren bir plan hazırlar. “Ön Değerlendirme Ekibi Toplantı Tutanağı” toplantıya katılanlar tarafından imzalanarak, bir kopyası okula bırakılır.
  • Ön Değerlendirme Ekibi ve Risk Takip Kurulu hazırlanan planda gösterilen esaslar çerçevesinde işbirliği içerisinde çalışmaları sürdürür.
 
Ön Değerlendirme Ekibinin Değerlendirmesi
 
Okuldaki temel çalışmaların sonuçsuz kaldığı durumlarda okulun bulunduğu bölgede çalışan ve bir sosyal hizmet uzmanı, bir psikolojik danışman ile bir çocuk polisinden oluşan Ön Değerlendirme Ekibi aldığı başvuru sonrasında okula gelerek RİTA üyelerinden öğrencinin durumu ve okulda yapılan çalışmalar ile ilgili bilgi alır. Bu bilgiler doğrultusunda yapılması gereken değerlendirmeler ve hizmet yönlendirmeleri Ön Değerlendirme Ekibi ve RİTA işbirliği temelinde planlanır. Ön Değerlendirme Ekibinin amacı çocuğun risk koşullarını bertaraf etmek için erken dönem önleme çalışmalarının etkin bir şekilde yürütülmesini sağlamaktır.
Okul bünyesinde tanımlanan adımlar ile önleme çalışmaları yürütülmesi ve gerekli görülen noktalarda Ön Değerlendirme Ekibi ile işbirliği yapılması, çocuğun ihmal/istismar, okulu terk etme ya da madde bağımlılığı vb. olumsuz durumlar oluşmadan korunmasını sağlayacaktır. Burada temel yaklaşım, risklerin gerçekleşmeden önce fark edilmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesidir.
 
Erken Uyarı Modelinin okul içindeki işleyişi ve okul personelinin rol ve sorumluluklarının aşağıda sunulduğu biçimde gerçekleştirilmesine özen gösterilmesi gerekmektedir.
A. SINIF ÖĞRETMENİ/SINIF REHBERÖĞRETMENİNİN ROL VE SORUMLULUKLARI
Rolü
Yıllık taramalar ve yıl içindeki edinilen bilgiler ve gözlemler doğrultusunda çocuğun risk durumunu değerlendirmek ve önleme için çalışmak.
Sorumlulukları
1. Tarama Sürecindeki Sorumlulukları
 
a.  Sınıf öğretmeni/Sınıf rehber öğretmeni sınıfındaki öğrencilerin risk koşullarını taramak amacıyla her öğrencisi için ayrı ayrı olmak üzere, 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı 1. Dönem sonuna kadar okul yönetimi tarafından kendisine teslim edilen RİDEF’lerde bulunan risk göstergelerine ait soruları cevaplar. Bu işlemler sırasında “RİDEF ÖĞRENCİ FORMU (5.-12. Sınıf)” dışındaki formları öğrenciye asla doldurtmaz ve formu doldurması için veliye göndermez.
 
b.  Sınıf öğretmeni/Sınıf rehber öğretmeni tarama sorularının tamamlanması sonrasında RİDEF risk gösterge hesaplamalarında belirtilen ölçütler doğrultusunda değerlendirmesini yapar ve öğrencinin risk koşullarının Risk Takip Kurulu'nu toplamak için gerekli seviyede olup olmadığına belirtilen ölçütler doğrultusunda karar verir.
 
2.  RİTA Değerlendirme Sürecindeki Sorumlulukları
 
a.  Sınıf öğretmeni/Sınıf rehber öğretmeni risk koşullarının belirtilen seviyenin üstünde olan öğrencilerin durumunu konuşmak ve plan yapmak için okul rehber öğretmenini ve ilgili müdür yardımcısını RİTA toplantısına çağırır. Bu toplantıda sınıfında RİTA'da konuşulması gereken tüm öğrencileri teker teker ele alarak risk alanlarını belirtir.
b.  RİTA'da karar verilen planı öğrencinin kendisine ve velisine bildirir.
c.  RİTA'da yapılan plan doğrultusunda öğrenci ile yapması planlanan somut çalışmaları
yapar.
d.  RİTA Takip toplantısının tarihi geldiğinde RİTA'yı tekrar toplar.
 
3.  Ön Değerlendirme Ekibi İle İşbirliği Sürecindeki Sorumlulukları
 
RİTA'da ele alınan öğrencinin risk durumu Ön Değerlendirme Ekibine yönlendirmeye gerek duyulacak düzeyde ise Ön Değerlendirme Ekibi ile yapılan toplantıya katılır.
 
B. REHBER ÖĞRETMENİN ROL VE SORUMLULUKLARI
 
Rolü
Öğrencilere yönelik önleme programları geliştirmek, çocuklara yönelik riskleri fark etme, analiz etme, önleyici hizmetlere yönlendirme çalışmalarını yürütmek, öğretmenlerin önlemeye yönelik çalışmalarını desteklemek.
 
Sorumlulukları
1.  Önleme Çalışmalarındaki Sorumlulukları
 
a. Okulda öğretmenlerin önleme konusunda bilgi ve duyarlılıklarını arttırmak için ilgili
eğitim/bilgilendirme toplantıları ve çalışmaları düzenler.
b. Öğretmenlere, önleme konusunda öğrencileri ile ilgili soruları olduğunda danışmanlık hizmeti verir.
c.  Okulun öğrenci profilinde var olan zorlayıcı koşulları azaltmak için önleme çalışmalarını programlar ve yürütür.
 
2.   Tarama Sürecindeki Sorumlulukları
Rehber öğretmen tarama sürecinde sınıf öğretmenine/sınıf rehber öğretmenine soruların doldurulmasında destek verir.
3.   RİTA Değerlendirme Sürecindeki Sorumlulukları
a. Taramaların değerlendirilmesi sonrasında RİTA toplantısında yer alır.
b. RİTA'da oluşturulan planda öğrenciyle ya da aileyle yürütülecek danışmanlık çalışmalarını üstlenir.
c.  RİTA takip toplantılarında yaptığı çalışmaları ve sonuçlarını sunar.
d. RİTA'nın takip toplantısında yönlendirme kararı verdiyse, Ön Değerlendirme Ekibi ile vaka hakkında paylaşacağı bilgilerin toplanmasında görev alır.
 
4. Ön Değerlendirme Ekibi İle İşbirliği Sürecindeki Sorumlulukları
a.  RİTA'da öğrencinin risk durumu Ön Değerlendirme Ekibine yönlendirmeye gerek
duyulacak düzeyde ise Ön Değerlendirme Ekibi ile yapılan toplantıya katılır.
b.  Ön Değerlendirme Ekibi ile yapılan toplantının planı doğrultusunda danışmanlık görevi planlandıysa bu çalışmalarına devam eder.
 
C. RİTA'DA BULUNAN MÜDÜR YARDIMCISININ ROLÜ VE SORUMLULUKLARI
 
Rolü
Okulunda riskleri önceden fark edebilen bir mekanizmanın işletilmesinde etkin rol almak. Risk Takip Kurullarının toplanmasını ve hizmetlere yönlendirme sürecinin sağlıklı çalışmasını sağlamak.
 
Sorumlulukları
1. RİTA Değerlendirme Sürecindeki Sorumlulukları
a. Okulunda RİTA'ların etkin çalışabilmesi için gerekli desteği sunar.
b. İlgili müdür yardımcısı RİTA'nın toplantısına katılır ve planda kurumlar arası gerekli
yönlendirme konularında (ör: Kaymakamlık - Sosyal Yardımlaşma Dayanışma Vakfına
yönlendirme konusunda gerekli yazıyı yazmak) destek verir.
 
2.Ön Değerlendirme Ekibi İle İşbirliği Sürecindeki Sorumlulukları
a. RİTA'da öğrencinin risk durumu Ön Değerlendirme Ekibine yönlendirmeyi gerekli
kılıyorsa, RİTA'nın aldığı karar doğrultusunda müdür yardımcısı Valilik Çocuk Koruma
Hizmetleri Koordinasyon Merkezi'ni telefon ile arayarak Ön Değerlendirme Ekibi için
başvuruda bulunur.
b.  Toplantının sekreteryasını Ön Değerlendirme Ekibi yürütür ve toplantı tutanağı olarak “Ön Değerlendirme Ekibi Toplantı Tutanağı”nı doldurur ve yapılacakları gösteren bir plan hazırlanır. Tutanak toplantıya katılanlar tarafından imzalanır, bir kopyası okula öğrencinin dosyasına konmak üzere bırakılır.
 
D. MÜDÜRÜN ROL VE SORUMLULUKLARI
Rolü
Okulunda riskleri önceden fark edebilen bir mekanizmanın işletilmesinde önderlik etmek, fark etme sürecinin sağlıklı çalışmasını sağlamak.
 
Sorumlulukları
1. Müdür, okulunda yürütülen ve yeni eklenecek olan önleme çalışmalarına tam desteğini verir ve öğretmenlerin önleme anlayışını benimsemesini sağlamak için rehber öğretmene destek verir.
  1. Müdür, okulunda RİTA'ların etkin olarak çalışabilmeleri için ilgili müdür yardımcılarını RİTA'larda bulunmak için görevlendirir.
  2. Müdür, RİTA'nın kararı doğrultusunda riskleri erken dönemde bertaraf etmek için Ön Değerlendirme Ekibi'nin olgu ile ilgili toplantı için okula çağrılmasını destekler.